Miền tây Trung Quốc được xem là khu vực phù hợp để phát triển các cơ sở hạ tầng chiến lược dưới lòng đất phục vụ an ninh và dự trữ năng lượng. Ảnh: THX
Khuyến nghị được đưa ra trong một bài viết đăng trên tạp chí Bulletin of the Chinese Academy of Sciences vào tháng 2/2026, do ông Zhang Shishu, chuyên gia kỹ thuật của Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc (PowerChina) cùng một nhóm kỹ sư của doanh nghiệp nhà nước này thực hiện.
Theo nhóm tác giả, các cơ sở chiến lược như trung tâm thủy điện ở tây nam Trung Quốc hay các mỏ dầu và khí đốt ở tây bắc nên được đặt sâu dưới lòng đất để giảm nguy cơ bị tấn công và khó bị phát hiện hơn. Việc chuyển các hạ tầng quan trọng xuống dưới bề mặt địa chất, đồng thời xây dựng các đường hầm chiến lược cùng hệ thống dự phòng, sẽ giúp tăng cường đáng kể năng lực phòng thủ quốc gia và kiểm soát biên giới.
Bài viết cho rằng các dự án trọng điểm quốc gia cần ưu tiên bố trí hạ tầng thiết yếu dưới lòng đất. Những không gian ngầm này có thể dùng để lưu trữ dầu mỏ, khí tự nhiên và các kim loại hiếm, những tài nguyên có vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng công nghiệp.
Đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh Bắc Kinh đang thúc đẩy chiến lược xây dựng “hậu phương chiến lược” cho các ngành công nghiệp then chốt tại khu vực nội địa. Mục tiêu là giảm phụ thuộc vào các trung tâm kinh tế ven biển và tăng khả năng chống chịu trước các rủi ro bên ngoài, trong đó có cạnh tranh chiến lược với Mỹ.
Theo các chuyên gia, khu vực phía tây Trung Quốc có đường biên giới dài và môi trường địa chính trị phức tạp. Việc xây dựng một hành lang chiến lược dưới lòng đất cùng hệ thống hỗ trợ bí mật có thể giúp củng cố an ninh quốc phòng và kiểm soát biên giới hiệu quả hơn.
Bài viết cũng đề xuất xây dựng các cơ sở phòng thủ ngầm tại những khu vực biên giới như Tây Tạng và Tân Cương. Bên cạnh đó, các kho lưu trữ quy mô nhỏ hơn có thể được bố trí tại các thành phố khu vực và dọc theo các tuyến năng lượng quan trọng, tạo thành một mạng lưới phân tầng kết nối các trung tâm chiến lược, đầu mối khu vực và các điểm biên giới.
Ngoài mục đích quân sự và năng lượng, các công trình ngầm còn có thể đóng vai trò trong hệ thống ứng phó khẩn cấp. Ở những khu vực dễ xảy ra thiên tai địa chất hoặc nằm gần biên giới nhạy cảm, các hầm trú ẩn và đường cứu hộ dưới lòng đất có thể được xây dựng để hình thành hệ thống hỗ trợ khẩn cấp tích hợp, bao gồm giám sát, cảnh báo sớm và hoạt động cứu hộ.
Theo nhóm nghiên cứu, không gian ngầm mang lại lợi thế đáng kể về an ninh quốc gia khi giúp tăng khả năng tồn tại của hạ tầng trọng yếu trước các mối đe dọa vật lý, thiên tai hoặc tấn công công nghệ cao.
Chiến lược này cũng phù hợp với định hướng lâu dài của Bắc Kinh trong việc dịch chuyển các cơ sở công nghiệp, năng lượng và quốc phòng khỏi khu vực ven biển đông dân sang các vùng nội địa ít phát triển hơn. Những khu vực phía tây được kỳ vọng đóng vai trò vùng đệm chiến lược và trung tâm dự trữ tài nguyên.
Các trung tâm kinh tế và công nghệ lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, phần lớn nằm ở miền đông Trung Quốc, được xem là dễ bị tổn thương hơn trước các kịch bản gián đoạn, đặc biệt trong trường hợp xung đột quân sự hoặc phong tỏa thương mại.
Bối cảnh xung đột tại Iran gần đây cũng được xem là lời cảnh báo về sự dễ tổn thương của các cơ sở hạ tầng trên mặt đất trong thời chiến, làm gia tăng sự cấp bách đối với việc chuyển các cơ sở quan trọng xuống dưới lòng đất.
Tuy nhiên, các tác giả cũng thừa nhận rằng việc phát triển không gian ngầm ở miền tây Trung Quốc vẫn thiếu sự phối hợp chiến lược tổng thể. Nhiều dự án năng lượng ngầm hiện nay còn rời rạc và quy mô nhỏ, chưa tạo ra tác động chiến lược đáng kể.
Ngoài ra, điều kiện địa chất phức tạp tại khu vực này, bao gồm áp lực đá cao, áp lực nước lớn và nhiệt độ cao, có thể gây ra các hiện tượng như nổ đá hoặc sụp đổ cấu trúc. Vì vậy, việc xây dựng các hệ thống giám sát liên tục và công nghệ cảnh báo sớm được coi là yếu tố then chốt để quản lý các mạng lưới hạ tầng ngầm quy mô lớn.
Theo ông Zhang Shishu, những tiến bộ trong công nghệ khoan siêu sâu hiện nay cho phép các kỹ sư khảo sát địa chất ở độ sâu tới 3.000m dưới bề mặt. Khi kết hợp với các kỹ thuật phân tích dữ liệu địa chất tiên tiến, công nghệ này có thể cung cấp cái nhìn chi tiết hơn về cấu trúc địa tầng, qua đó hỗ trợ việc thiết kế các hệ thống hạ tầng ngầm phức tạp.