Ông Ramesh Singaram cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc đặt ra mục tiêu tham vọng, mà ở khả năng chuyển hóa chính sách thành kết quả vận hành thực tế. Nhu cầu điện công nghiệp gia tăng nhanh, trong khi hệ thống phải đồng thời nâng cấp, mở rộng và thu hút đầu tư. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân ít nhất 10% mỗi năm đến 2030, một hệ thống năng lượng ổn định và sẵn sàng cho tương lai không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết.
Ông Ramesh Singaram, Chủ tịch kiêm Giám đốc Gas Power châu Á của GE Vernova.
Theo nhìn nhận của lãnh đạo GE Vernova, hiện thực hóa PDP8R đòi hỏi song hành hai yếu tố: làm chủ công nghệ và xây dựng quy mô hạ tầng công nghiệp đủ mạnh để duy trì, mở rộng hệ thống trong dài hạn. Xu thế tại châu Á cho thấy các hệ thống điện đang phát triển theo hướng “hybrid”, kết hợp nhiều nguồn nhằm bảo đảm độ tin cậy và giảm phát thải. Việt Nam cũng đi theo lộ trình này, trong đó điện khí giữ vai trò nhiên liệu chuyển tiếp, hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo.
Theo ông Ramesh Singaram hiện hơn 25 tuabin khí của GE Vernova đang vận hành tại 10 nhà máy điện, cung cấp khoảng 30% nhu cầu điện quốc gia. Các tuabin thế hệ H-class triển khai tại Nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4 – dự án điện khí LNG đầu tiên của Việt Nam – có thể cung cấp 1,6 GW cho lưới điện. Điểm đáng chú ý là thiết kế nhiên liệu linh hoạt, có thể chuyển đổi sang sử dụng hydro trong tương lai, phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời vẫn bảo đảm độ tin cậy của hệ thống ở giai đoạn hiện tại.
Nếu nguồn phát là một trụ cột, thì lưới điện là trụ cột còn lại. PDP8R xác định nhu cầu đầu tư khoảng 33,4 tỷ USD cho lưới điện đến năm 2035. Quy mô này không chỉ là câu chuyện vốn, mà còn là yêu cầu về công nghệ và năng lực vận hành. Việc bùng nổ điện mặt trời, điện gió – đặc biệt tại khu vực Nam Trung bộ – đã tạo áp lực lớn lên hạ tầng truyền tải, làm gia tăng nguy cơ quá tải và suy giảm công suất năng lượng tái tạo khi lưới không theo kịp.
Các giải pháp như truyền tải điện cao áp một chiều (HVDC), hệ thống truyền tải xoay chiều linh hoạt (FACTS), máy biến áp công suất lớn hay thiết bị đóng cắt cách điện bằng khí (GIS) được xem là những công cụ kỹ thuật quan trọng để truyền tải công suất lớn và duy trì ổn định hệ thống khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng cao. Tại Việt Nam, thiết bị đóng cắt cao áp của GE Vernova đã hiện diện tại khoảng 30% trạm biến áp 500 kV, góp phần tăng khả năng chống chịu của lưới điện trong quá trình mở rộng công suất theo PDP8.
Tuy nhiên, hiện đại hóa không chỉ dừng ở phần cứng. Vận hành theo thời gian thực, tối ưu công suất và nâng cao khả năng chống chịu đòi hỏi nền tảng số và kinh nghiệm tư vấn chuyên sâu. Theo ông Ramesh Singaram, kinh nghiệm quốc tế và năng lực thiết kế hạ tầng truyền tải cần được tích hợp ngay từ giai đoạn đầu để rút ngắn khoảng cách giữa quy hoạch và vận hành.
Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và 4 của Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power) là dự án đầu tiên tại Việt Nam sử dụng tua-bin khí H-Class, đồng thời là nhà máy đầu tiên vận hành bằng nhiên liệu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Ảnh: G.V.
Một điểm nhấn khác là nền tảng công nghiệp nội địa. Việc triển khai PDP8 phụ thuộc vào khả năng xây dựng, vận hành và bảo trì các tài sản năng lượng trọng yếu trong nước. Hệ sinh thái sản xuất-dịch vụ của GE Vernova tại Việt Nam, từ trùng tu tuabin ở Phú Mỹ, sản xuất thiết bị thu hồi nhiệt tại Dung Quất đến chế tạo linh kiện điện gió ở Hải Phòng, được xem là yếu tố giúp rút ngắn tiến độ và nâng cao độ tin cậy dự án.
Ở góc độ thể chế, ông Ramesh Singaram nhấn mạnh vai trò của hợp tác. Kinh nghiệm cho thấy hệ thống năng lượng phát triển nhanh hơn khi cơ quan quản lý, đơn vị điện lực và nhà cung cấp công nghệ phối hợp trên nền tảng tin cậy và chia sẻ trách nhiệm. Sự hợp tác nhiều năm giữa GE Vernova và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy việc kết nối kỹ thuật từ sớm, thống nhất tiêu chuẩn và chia sẻ kiến thức giúp dự án chuyển từ quy hoạch sang vận hành hiệu quả hơn, hạn chế chậm trễ.
Cuối cùng là bài toán con người. Hơn 1.100 kỹ sư, kỹ thuật viên và chuyên gia Việt Nam đang tham gia các hoạt động sản xuất, dịch vụ và triển khai dự án của GE Vernova. Các sáng kiến đào tạo như dự án RENEW Skills hợp tác với Trường Đại học Điện lực hướng tới trang bị kỹ năng thực tiễn về hệ thống năng lượng hiện đại và công cụ số cho thế hệ kỹ sư kế cận.
Như vậy, PDP8R đã vạch ra lộ trình. Thành công hay không sẽ phụ thuộc vào việc Việt Nam kết hợp được công nghệ phù hợp, năng lực công nghiệp đủ mạnh và nguồn nhân lực chất lượng cao để biến mục tiêu thành công suất vận hành cụ thể.