Hạ tầng điện cho các ngành công nghệ chiến lược
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai các định hướng lớn tại Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Quyết định 21/2026/QĐ-TTg về danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược, yêu cầu bảo đảm hạ tầng năng lượng hiện đại, ổn định và có khả năng đáp ứng các ngành công nghệ mũi nhọn đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Từ trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, bán dẫn đến các ngành công nghiệp công nghệ cao, tất cả đều đòi hỏi nguồn điện đủ lớn, ổn định, an toàn và bền vững. Trong bối cảnh đó, câu chuyện phát triển hạ tầng điện không còn đơn thuần là đáp ứng nhu cầu tiêu dùng năng lượng truyền thống, mà đã trở thành một cấu phần chiến lược trong năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trao đổi bên lề diễn đàn “Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Hoa Kỳ: Năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược”, ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) đã thông tin về định hướng phát triển hạ tầng điện và cơ chế chính sách phục vụ các ngành công nghệ chiến lược tại Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Thế Hữu, các định hướng trên đã được thể hiện khá rõ trong các văn bản của Đảng, Nhà nước, các cấp có thẩm quyền cũng như trong các chương trình hành động của Chính phủ. Cụ thể, việc bảo đảm cung cấp năng lượng nói chung, đặc biệt là năng lượng điện, là nhiệm vụ hết sức quan trọng và luôn được các cấp có thẩm quyền quan tâm chỉ đạo.
Bảo đảm đủ điện, hiện đại hóa hạ tầng năng lượng và thúc đẩy công nghệ chiến lược đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Ảnh minh họa
Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước, đồng thời là một bộ phận quan trọng của an ninh quốc gia.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, hướng tới mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới yêu cầu về bảo đảm đủ năng lượng, đặc biệt là điện năng, càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
“Chính vì vậy, chính sách của Việt Nam về bảo đảm an ninh năng lượng đang được định hình theo hướng đẩy mạnh cơ cấu lại ngành điện, tăng cường tính cạnh tranh, minh bạch và phát triển bền vững”, đại diện Cục Điện lực nhấn mạnh.
Đối với nguồn điện, Việt Nam định hướng phát triển cân đối, hợp lý giữa các loại hình nguồn điện, với yêu cầu cao nhất là bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời từng bước thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải.
Cũng theo lãnh đạo Cục Điện lực, các nguồn điện sẽ được phát triển theo hướng cân đối, phù hợp với lợi thế vùng miền, điều kiện từng địa phương, bảo đảm sự hài hòa giữa cung và cầu, đồng thời giảm tối đa tổn thất trong truyền tải điện.
“Chúng tôi ưu tiên phát triển các dự án nguồn điện có quy mô công suất lớn, hiệu quả cao, thân thiện với môi trường. Đồng thời chủ động xây dựng các phương án xuất nhập khẩu điện tại các địa điểm và thời điểm phù hợp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và hiệu quả kinh tế”, ông Nguyễn Thế Hữu thông tin.
Bên cạnh việc phát triển nguồn cung, về phía nhu cầu phụ tải, Việt Nam cũng xác định cần triển khai mạnh mẽ các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải, giảm cường độ tiêu thụ điện năng và hạn chế tổn thất điện năng.
Mục tiêu không chỉ là bảo đảm đủ điện, mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và các quốc gia đều đang chuyển dịch theo mô hình tăng trưởng xanh, bền vững hơn.
Bên cạnh đó, đối với hệ thống điều độ điện, Việt Nam cũng sẽ tiếp tục hiện đại hóa hệ thống điều độ điện, áp dụng các công nghệ giám sát, điều khiển kỹ thuật tự động thông minh. Đồng thời nghiên cứu ứng dụng các công nghệ truyền tải điện tiên tiến như truyền tải siêu cao áp một chiều, truyền tải ngầm và các giải pháp kỹ thuật hiện đại khác.
Hướng tới làm chủ công nghệ lõi
Trao đổi thêm về vấn đề điện hạt nhân, đại diện Cục Điện lực cho hay, phát triển công nghiệp năng lượng nguyên tử là một chiến lược lâu dài, đòi hỏi tầm nhìn xa, sự kiên định và một cách tiếp cận toàn diện.
“Việt Nam mong muốn hợp tác với các đối tác quốc tế, đặc biệt là những quốc gia sở hữu công nghệ hạt nhân tiên tiến, để từng bước phát triển năng lực nội sinh, tiến tới làm chủ công nghệ trong lĩnh vực này”, ông Nguyễn Thế Hữu bày tỏ.
Do đó, trong quá trình xây dựng và phát triển các dự án điện hạt nhân, Việt Nam đặc biệt coi trọng yêu cầu hợp tác quốc tế gắn với chuyển giao công nghệ, đồng thời xây dựng năng lực sản xuất trong nước để từng bước nâng cao mức độ tự chủ.
“Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng và vận hành thành công các nhà máy điện hạt nhân một cách an toàn, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu năng lượng của đất nước”, lãnh đạo Cục điện lực cho biết.
Trong quá trình trao đổi với các đối tác liên quan đến việc triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, chúng tôi luôn đặt ra yêu cầu rõ ràng về hợp tác chuyển giao công nghệ.
Đồng thời, Việt Nam cũng đặc biệt coi trọng việc phát triển các cấu phần sản xuất trong nước. Đây là nền tảng để từng bước tạo điều kiện cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất, phát triển và vận hành công nghệ hạt nhân.
Chỉ khi phát triển được năng lực công nghệ nội tại, Việt Nam mới có thể thực sự làm chủ và vận hành các nhà máy điện hạt nhân một cách an toàn, hiệu quả, bền vững. Điều này không chỉ phục vụ nhu cầu phát triển trong nước, mà còn góp phần vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
Bảo đảm hạ tầng năng lượng hiện đại, ổn định và tự chủ không chỉ là yêu cầu an ninh năng lượng, mà còn là nền tảng để Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng cao, phát triển công nghệ chiến lược và nâng sức cạnh tranh quốc gia.